“พัทลุงโมเดล” ทลายโซ่ตรวนรวมศูนย์! ปลุกท้องถิ่นเลิกเป็น ‘ยักษ์ไร้กระบอง’ ชูสมัชชาพลเมืองกู้อนาคตเมืองน่าอยู่
วันที่ 14 กุมภาพันธ์ 69 ที่จ.พัทลุง
รศ.นพ.พงษ์ศักดิ์ น้อยพยัคฆ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช นำคณะผู้เข้าร่วมอบรมหลักสูตรผู้บริหารระดับสูงด้านการพัฒนาเมือง รุ่นที่ 11 (ผู้นำเมือง รุ่น 11) 130 คน ลงพื้นที่ศึกษาดูงานการพัฒนาเมืองน่าอยู่
มี ดร.พา ผอมขำ รองนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพัทลุง พร้อมคณะผู้บริหารและหัวหน้าส่วนราชการให้การต้อนรับ
ไฮไลต์สำคัญอยู่ที่การบรรยายหัวข้อ “การบริหารจัดการสู่การเป็นเมืองน่าอยู่” ซึ่ง ดร.พา สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบราชการไทยว่า การรวมศูนย์อำนาจยังเป็นอุปสรรคหลักต่อการพัฒนาท้องถิ่น แม้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะมีสถานะเป็น “รัฐบาลท้องถิ่น”
แต่ในทางปฏิบัติยังขาดอิสระด้านงบประมาณและการตัดสินใจ ตัวอย่างการขออนุญาตเชื่อมท่อระหว่างถนนของ อบจ.กับถนนกรมทางหลวงที่ต้องรออนุมัติจากส่วนกลาง สะท้อนความล่าช้าเชิงระบบ พร้อมเปรียบเปรยว่าเป็น “ยักษ์ที่ไม่มีกระบอง” องค์กรใหญ่ แต่ไร้อำนาจเต็มมือในการแก้ปัญหาให้ประชาชน
อย่างไรก็ตาม องค์การบริหารส่วนจังหวัดพัทลุง ปรับยุทธศาสตร์สู่ “การพัฒนาแบบมีส่วนร่วม” วางบทบาทเป็นภาคีประสานทุกภาคส่วน เปิดพื้นที่ให้ประชาชนร่วมออกแบบอนาคตเมือง ผ่านกลไก “สมัชชาพลเมือง” ที่จัดทุก 3 เดือน
ครอบคลุมมิติการศึกษา เศรษฐกิจ สุขภาพ และการเมือง รวมถึงสมัชชาเฉพาะกลุ่ม อาทิ เยาวชน สตรี คนพิการ และกลุ่มชาติพันธุ์
ด้านสาธารณสุข ภายหลังรับโอน รพ.สต. มีการดูแลเชิงรุก พร้อมตั้ง “กองทุนปันสุข” ช่วยผู้ป่วยติดเตียงและผู้ยากไร้ ขณะที่มิติเศรษฐกิจ-เกษตร เดินหน้าโครงการโคบาลเมืองลุง กองทุนเมล็ดพันธุ์ ตลาดสีเขียว โรงเรียนชาวนา และนาอินทรีย์เพื่อแจกจ่ายข้าว
ส่วนสิ่งแวดล้อม พัฒนาโรงไฟฟ้าขยะ ส่งเสริมพลังงานทดแทน และขุดสระน้ำแก้ภัยแล้ง ควบคู่การหนุนสภาองค์กรชุมชนและกองทุนสวัสดิการชุมชน เสริมศักยภาพการจัดการตนเองอย่างยั่งยืน
ภายหลังการบรรยาย คณะผู้เข้าอบรมได้ลงมติเลือกประธานผู้นำเมือง รุ่น 11 ผลปรากฏว่า นายสมชาย พนมรักษ์ อัยการผู้เชี่ยวชาญ สำนักงานคณะกรรมการอัยการ สำนักงานอัยการสูงสุด ได้รับเสียงข้างมาก ท่ามกลางบรรยากาศแสดงความยินดี
จากนั้นคณะศึกษาดูงานเยี่ยมชมศูนย์ OTPO ของ อบจ.พัทลุง และลงพื้นที่เรียนรู้การจัดการสิ่งแวดล้อมควบคู่การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ณ ถ้ำน้ำลอดเขาแดง และวัดเขาแดงตะวันออก ต.พญาขัน อ.เมืองพัทลุง แหล่งเรียนรู้ที่ผสานการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติกับการสร้างเศรษฐกิจฐานรากอย่างสมดุล
การศึกษาดูงานระหว่างวันที่ 12–14 กุมภาพันธ์ 2569 ในพื้นที่นครศรีธรรมราช และพัทลุง จึงไม่เพียงเป็นเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ แต่ยังตอกย้ำโจทย์ใหญ่ของประเทศว่า “การกระจายอำนาจ” คือหัวใจของเมืองน่าอยู่ และประชาชนต้องไม่ใช่เพียงผู้รับนโยบาย หากต้องเป็นเจ้าของการพัฒนาอย่างแท้จริ
