“ศ.ดร.สามารถ จับโจร นำชาวบ้านสืบสานประเพณีวิถีเกษตร ต่อยอดภูมิปัญญา”ลงแขกดำนา”รักษาวัฒนธรรมไทย”
วันที่ 4 กันยายน 2569 ที่ศูนย์เรียนรู้วิสาหกิจชุมชน บ้านโคกพลวงหมู่ 11 ต.หินโคน อ.จักราช จ.นครราชสีมา
ศาสตราจารย์ ดร.สามารถ จับโจร ผู้ทรงคุณวุฒิมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สายสุนีย์ จับโจร ผู้อำนวยการสำนักคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมาและคณะฯ
ลงพื้นที่ร่วมกันกับชาวบ้านกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคขุนต้นน้ำ บ้านโคกพลวงหมู่ 11 ต.หินโคน อ.จักราช จ.นครราชสีมา ในการติดตามความคืบหน้า”การใช้เทคโนโลยีระบบบริหารจัดการฟาร์มอัจฉริยะ”และแนะนำระบบสูตรอาหารโคขุนต้นทุนต่ำ โดยใช้ Machine Learning
ได้รับเกียรติจาก นายวินัย วงศ์ด่านเจริญ หัวหน้ากลุ่มยุทธศาสตร์และสารสนเทศการปศุสัตว์ สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดนครราชสีมา นายวชิรพล สุกรภาค นักวิชาการสัตวบาลชำนาญการ นางสาวจุฑามาศ อรรคฮาต นายสัตวแพทย์ชำนาญการ นายณัชทิวัตถ์ คอนงูเหลือม ปศุสัตว์อำเภอจักราช ร่วมเป็นวิทยากรให้กับกลุ่มเกษตรกร
สำหรับกิจกรรมอบรมดังกล่าวสำเร็จบรรลุตามวัตถุประสงค์ด้วยดีทุกประการ แต่ไฮไลท์สำคัญในวันนี้นอกเหนือจากการอบรมคือกิจกรรมการ”ดำนาน้ำฝน”หนึ่งปีมีครั้งนึง ทั้งนี้เพื่อเป็นการสืบสานต่อยอด อนุรักษ์ประเพณีแบบวิถีพื้นบ้านดั้งเดิม
การ”ดำนาปี”หรือการลงแขกดำนาเป็น”เสน่ห์หน้าฝน”ของคนจักราช เป็นประเพณีที่แสดงให้เห็นถึงพลังของความสมัครสมานสามัคคีมีน้ำใจเป็นการอนุรักษ์วิถี วัฒนธรรมประเพณีไม่ให้สูญหายไปกับกาลเวลาที่กำลังเปลี่ยนผ่านไปกับการทำเกษตรสมัยใหม่ด้วยการใช้เครื่องยนต์กลไกอย่างในปัจจุบันซึ่งชาวนาสมัยใหม่ต้องใช้เงินทุนในการทำนาที่ค่อนข้างสูง ทั้งเรื่องของค่ารถไถ ค่าหว่านข้าว ค่าปุ๋ย ค่ายาปราบศัตรูพืช ค่าเก็บเกี่ยวและอื่นๆซึ่งสวนทางกับราคาขายข้าวของชาวนาที่ยังไม่ขยับให้สอดรับกับการลงทุนไปในแต่ละฤดูกาล
ศาสตราจารย์ ดร.สามารถ จับโจร ผู้ทรงคุณคุณวุฒิ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา กล่าวเพื่มเติมว่า ในฐานะลูกชาวนาโดยสายเลือดเกิดที่อ.ลำปลายมาศ จ.บุรีรัมย์ ในวัยเด็กได้ช่วยคุณพ่อคุณแม่และครอบครัวทำนาโดยตนมองว่าการทำนาเป็นกิจกรรมที่สนุกได้ความรู้ มีความสุขทำให้ตนเห็นคุณค่าหยาดเหงื่อแรงงานของชาวนากว่าจะได้เป็นเมล็ดข้าวให้พวกเรารับประทานไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะการเติบโตของข้าวต้องใช้เวลา ต้องดูแลด้วยความใส่ใจ
หากเป็นนาน้ำฝนต้องรอความหวังจากน้ำฝนบนฝากฟ้าปีใหนฝนแล้ง ดินแห้งข้าวก็ตายในอดีตชาวนาใช้แรงงานของวัว ควายในการไถคราด ปุ๋ยเคมี ยาปราบศัตรูพืชก็หาได้น้อย เมื่อถึงฤดูการนาดำก็จะมีอาหารการกินตามฤดู เช่น ปู ปลา กบ เขียด ที่อาศัยตามรอยไถคราดนำมาประกอบอาหาร เป็นภาพจำที่สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตความเป็นอยู่ที่เรียบง่ายแต่มากมายด้วยความสุขของชาวนาซึ่งหาดูไม่ได้ง่ายอย่างในปัจจุบันนี้
ดังนั้นการที่กลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคขุนต้นน้ำบ้านโคกพลวงหมู่ 11 ต.หินโคน อ.จักราช จ.นครราชสีมายังคงสืบสานรักษา อนุรักษ์รูปแบบการลงแขก”ดำนาปี”ให้เป็นประเพณีปฏิบัติของชุมชนแทนการใช้เครื่องจักรและการจ้างแรงงาน ถือเป็นสิ่งที่ดีเป็นประเพณีที่งดงามให้อยู่เคียงคู่กับวิถีชุมชนคนจักราชตลอดไป เป็นการสานต่อภูมิปัญญาและช่วยกันรักษาวัฒนธรรมประเพณีวิถีท้องที่ให้มีความมั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืนสืบต่อไปตราบนานเท่านาน
